Munt slaan uit de Omgevingswet

Gepubliceerd op

Vragen?

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over ons traineeship.

Aanmelden

Voorjaar 2019 gingen we vanuit PBLQ op studiereis naar New York met een groep Jonge Informatieprofessionals. Op de eerste dag liep ik naar de dichtstbijzijnde pinautomaat voor cash dollars. Na het intoetsen van mijn pincode kreeg ik een voorstel voor een wisselkoers. Ik had dit nog niet eerder gezien en accepteerde de voorgestelde koers. Een collega vertelde later hoe dit werkte en ik realiseerde me dat ik een gunstigere koers was misgelopen. Het financiële leed was te overzien. Toch voelde het even ongemakkelijk.

Vragen?

Aan dit voorval dacht ik af en toe terug toen ik mij de afgelopen maanden bezighield met de financiële gevolgen van de Omgevingswet voor gemeenten. Zij waren vaak geïnteresseerd in twee vragen:

  • Hoe maken we de juiste keuzes bij de invoering van de Omgevingswet?
  • Welke financiële gevolgen hebben die keuzes?

Impact op de financiële huishouding

De Omgevingswet betekent een grote verandering, vooral voor gemeenten. De wet geeft een nieuw juridisch kader. Dit vereist een andere manier van werken, waarbij lokaal, integraal en digitaal het 'nieuwe normaal' moeten worden. Al die veranderingen hebben impact op de financiële huishouding van de gemeente. Hoe ziet die impact eruit? Hoe kom je erachter wat je met je huidige budget kunt in een nieuwe situatie? Welke 'wisselkoers' moet je daarbij accepteren? En welke voorkennis heb je daarvoor nodig?

Het helpt niet om de toekomstige situatie alleen te benaderen vanuit de huidige situatie: het is geen kwestie van 'stuivertje wisselen' tussen nu en straks.

Op voorhand zijn financiële afspraken gemaakt over de Omgevingswet tussen de verschillende bestuurslagen, in het kader van het 'Hoofdlijnenakkoord financiële afspraken'. Met behulp van het Financieel Dialoogmodel [1] van de VNG krijgen gemeenten een redelijk goed beeld van de invoeringskosten. Voor de structurele financiële effecten van de Omgevingswet ligt dat anders. Hiervoor ontwikkelt de VNG een model [2], maar hoe de structurele kosten en baten uiteindelijk uitpakken, is vooral het gevolg van keuzes die gemeenten zelf maken. Kiezen zij 'in de geest van de Omgevingswet' ervoor veel algemene regels te gebruiken en bestaande vergunningsplichten te schrappen, dan heeft dat gevolgen, bijvoorbeeld voor legesinkomsten en voor toezicht en handhaving. De nieuwe manier van werken heeft ook impact op de opdracht aan omgevingsdiensten. Wat is de verhouding tussen kosten en baten voor de gemeente en voor externe partijen? Veel keuzes, zoals een hoog niveau van (digitale) dienstverlening, leiden tot kosten voor gemeenten, maar tot baten voor de maatschappij.

Stuivertje wisselen

Gemeenten moeten een aantal belangrijke keuzes maken. Daarvoor willen ze inzicht in welke mogelijkheden er zijn met hun huidige budget na 2021. Het helpt niet om de toekomstige situatie alleen te benaderen vanuit de huidige situatie: het is geen kwestie van 'stuivertje wisselen' tussen nu en straks. Levert het schrappen van de huidige actualiseringsplicht voor bestemmingsplannen een interessante besparing op? Zolang onduidelijk is wat het actualiseren van omgevingsplannen onder de Omgevingswet met zich meebrengt, is niet duidelijk hoe groot dat effect is. Mogelijk levert het globalere karakter van het nieuwe omgevingsplan minder werk en dus lagere kosten op. Wat gaat participatie per saldo eigenlijk kosten? En hoe gaat het werken met het DSO financieel uitpakken? Voor hetzelfde geld wordt het duurder.

Straks begint nu

Voorkom verrassingen. Wil je als gemeente je financiële opgave bepalen en beïnvloeden? Start met het zo goed mogelijk financieel terugvertalen van de toekomstige situatie naar de huidige situatie. Dat betekent dat je goed moet nadenken over bijvoorbeeld:

  • het dienstverleningsniveau van de organisatie
  • de ambities die leven rondom de Omgevingswet
  • de manier waarop je de juridische instrumenten van de wet inzet
  • de samenwerking met andere bestuurslagen en uitvoeringsdiensten 
  • de informatievoorziening

In 2021 munt slaan uit de Omgevingswet?

Onze adviseurs Omgevingswet zijn actief bij verschillende gemeenten in de rol van informatiedeskundigen, organisatiedeskundigen, veranderkundigen en interim-managers.

Neem contact met me op

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over ons traineeship.

Aanmelden