Woord van het jaar

Gepubliceerd op

Vragen?

Ilse de Jonge

Jonge Informatieprofessional

06 24 92 98 11 06 24 92 98 11
Stuur mij een e-mail

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over ons traineeship.

Aanmelden

Het is alweer half december. Tijd om terug te blikken en om verkiezingen te houden. Een van mijn favoriete verkiezingen is die van woord van het jaar (woord van 2017: ‘appongeluk’), maar vooral diens tegenhanger het meest irritante woord van het jaar. In Nederland viel dit jaar ‘genderneutraal’ in de prijzen. ‘Papadag’ en ‘shinen’ haalden het nét niet.

Vragen?

Ilse de Jonge

Jonge Informatieprofessional

06 24 92 98 11 06 24 92 98 11
Stuur mij een e-mail

Deze woorden, vorig jaar bijvoorbeeld treitervlogger en Brexit, zeggen zo veel over wat een bevolking in een jaar bezig houdt. Als ik over honderd jaar de geschiedenis zou bestuderen zou ik de woorden van het jaar (irritant of niet) er bij pakken om de tijdgeest te kunnen duiden.

Ik ben dol op woorden. Laatst hoorde ik voor het eerst de term ‘ius algoritmi’(van prof. John Cheney-Lippold). Als oud-rechtenstudent en gymnasiast werd ik hier meteen door geboeid. Ik herinner me het ‘ius sanguinis’ en ‘ius soli’ nog van de studie. Dit zijn twee rechtsbeginselen op basis waarvan je burgerschap kunt verkrijgen. Namelijk via het bloed (sanguinis), overerving van nationaliteit van je ouders, of via de grond waar je geboren bent (soli). In Nederland hanteren we het ius sanguinis; ongeacht de plek waar je geboren bent kun je de Nederlandse nationaliteit krijgen via (het bloed van) je ouders. Afhankelijk van het principe dat een bepaald land hanteert, kun je meerdere nationaliteiten hebben volgens beide principes. 

Vandaag is het woord van het jaar bekend gemaakt: 'appongeluk'

Nieuwsbericht: woord van het jaar 2017 »

Het ius algoritmi daarentegen is nieuw. Vooralsnog alleen een bedenksel. Het oude stelsel van bodem of bloed dat jouw recht op burgerschap bepaalt zou ontoereikend geworden zijn. Het ius algoritmi is de hedendaagse oplossing. Algoritmisch burgerschap. Een stuk dynamischer dan de traditionele beginselen, je burgerschap kan veranderen gedurende je leven op basis van acties en ontwikkelingen gedurende je leven. Burgerschapsrechten worden verbonden aan hoe jouw data op een bepaald moment worden gewogen.

Dat klinkt goed, burgerschap dat samenhangt met eigen acties in plaats van met een geboorterecht. Maakbaarheid van de eigen identiteit, van de eigen burgerrechten. Dat klinkt zelfs bijna te mooi om waar te zijn. Je kunt zijn of worden wat je wilt op basis van je gedrag. Met bijbehorende rechten. Het nadeel is echter dat dit niet alleen op basis van je éigen acties wordt bepaald. Het ius algoritmi is een weging van data. Hoeveel invloed heb jij hier zelf eigenlijk op? Online bepalen algoritmes op basis van jouw data wat jij te zien krijgt; in welke taal je resultaten worden weergegeven, wat voor type advertenties je te zien krijgt, of er wordt kleuring gegeven aan jouw zoekopdracht (zoek je naar Turkije omdat je er op vakantie wil, of omdat je liever over de huidige mensenrechtelijke situatie wil lezen?). Google filtert resultaten en helpt zo de bril bepalen waardoor wij naar de wereld kijken. De Telegraaf-lezer krijgt hele andere dingen te zien dan de NRC-lezer die tegelijkertijd het woord ‘moslim’ of  ‘zwarte piet’ opzoekt. Google filtert onze zoekresultaten en versterkt de bubbel waar we al in zaten. Onze al verkokerde visie op de wereld wordt zo nog sterker verkokerd.

Maar misschien doet Google nog wel meer dan verkokering in de hand spelen. Volgens de principes van het ius algoritmi helpt Google mij aan een gekleurde wereldvisie die vervolgens mijn online identiteit bepaalt. De staat waar jij ‘toe behoort’ bepaalt op dit moment al voor een groot deel waar jij recht op hebt. Jouw burgerschap bepaalt jouw rechten. Wanneer burgerrechten door een algoritme kunnen worden bepaald, komt Google plotseling om de hoek kijken. Google. Een bedrijf. Niet de Staat, mijn geboortegrond of geboorterecht dat bepaalt of ik een grens over mag of tot welk land ik ‘toebehoor’, maar een bedrijf. Op basis van een algoritmische weging van mijn data.

Brrrr. Ik hoop dat ius algoritmi nooit het woord van het jaar gaat worden. Doe mij maar gewoon genderneutraal.

Columnreeks

Deze column maakt onderdeel uit van een tweewekelijkse reeks, waarin Jonge Informatieprofessional Ilse de Jonge schrijft over iets wat ze meemaakt in haar dagelijks leven. Over de relatie tussen overheid en burger en de invloed van digitalisering op de samenleving. Over wat ze ziet tijdens haar werk als Jonge Informatieprofessional of leert tijdens haar opleiding, de Master of Public Information Management (MPIM). Over de invloed van digitalisering, het nieuws en de wereld om haar heen, maar ook over haar collega's, ambtenaren, borrelen op het plein en vergaderingen op maandagochtend.

Lees hier de andere columns van Ilse

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over ons traineeship.

Aanmelden