The Circle

Hoe verregaande transparantie tot een zelfverkozen dwangbuis wordt.

Gepubliceerd op

Vragen?

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over onze activiteiten en meld je aan voor de nieuwsbrief.

Aanmelden

Een prikkelende blog naar aanleiding van de Circle en de bijeenkomst van PBLQ op 30 mei 2017.

Geschreven door: Marieke van der Putten en Niek van As

De verfilming van Dave Eggers’s "The Circle" volgt min of meer dezelfde verhaallijn als de roman. De film brengt daarmee geen nieuwe inzichten, maar maakt kijkers wel op beklemmende wijze bewust van de keerzijde van verregaande transparantie. 

Transparantie en het delen van informatie en ervaringen zijn de dogma’s van de Circle-bedrijfscultuur. Als je mede Circle-gebruikers je bijzondere ervaringen onthoudt, door deze niet te fotograferen, filmen en posten, ben je a-sociaal. De groepsdruk om aan alles mee te doen is groot. Alleen willen zijn of weinig ‘’likes’’ ontvangen betekent dat je eigenlijk geen onderdeel bent van de groep. Je tijd in afzondering doorbrengen, niet te volgen zijn of nog erger: iets bewust achterhouden (een geheim hebben) zijn verderfelijk. De Circle heeft met deze dogma’s trekken van een sektarische gemeenschap.  

De vergelijking met de jonge financials op de Amsterdamse Zuidas dient zich aan. De jonge financials en advocaten van onze eigen Zuidas begeven zich ook in een bijzondere bedrijfscultuur, waarbij hard werken, volop meedoen met je collega’s en geen kritische vragen stellen naar de bedoeling van je werk of meerwaarde voor de klant kenmerkend lijken (zie ook: Zo Zuidas, de Zoza’s of Gouden Handboeien van Polly Courtney). Dit beklemmende beeld van de banken wordt in ‘’Dit kan niet waar zijn’’ onderschreven door Joris Luyendijk. Een dergelijke bijzondere bedrijfscultuur leidt logischerwijs vaak tot excessen; bij de banken o.a. tot een onevenredige bonuspraktijk. Zo ver staat deze ‘’Amerikaanse’’ bedrijfscultuur dus niet van ons af in ons eigen nuchtere Nederland. Hoewel minder dan in de Circle, is de Zuidas toch ook te bezien als een uniek bedrijfsreservaat.

PBLQ Bijeenkomst The Circle
Fotoverslag PBLQ bijeenkomst 30 mei 2017

Wat in de Circle duidelijk wordt is dat het principe ‘’Informatie is macht’’ het belangrijkste principe is van veel mediabedrijven.

Ook velen van ons, die niet werkzaam zijn op de Zuidas delen veel vrolijke privé belevenissen op Facebook of Snapchat en elk succesvol corporate gesprek, deal of publicatie wordt op LinkedIn geprofileerd. Veel van ons sociale leven speelt zich online af. Want als je anno 2017 niet zichtbaar bent, tel je voor velen niet mee. Dat we daarmee ook gegevens delen, waar minder goed bedoelende mensen onze levens kunnen volgen, nemen we voor lief. Of dat de gegevens, die we nu met vrienden en volgers delen, straks als we bejaard zijn ook nog een beeld op internet vormen, realiseren we ons in het euforische moment van plaatsen niet altijd. Creëren we op deze wijze onze eigen sociale dwangbuis of zijn wij nog verre van het ‘totaal transparant’ gaan zoals Mae? 

Wat in de Circle duidelijk wordt is dat het principe ‘’Informatie is macht’’ het belangrijkste principe is van veel mediabedrijven. Voorbeelden die wij kennen zijn Google, Facebook, Yahoo, Uber, Amazon in Sillicon Valley. In de huidige informatiemaatschappij zijn de data-analisten en de AI-programmeurs de nieuwe godenzonen. En ook al kunnen wij hen als gebruiker veelal niet volgen, wij moeten hen (of de overige gebruikers) maar vertrouwen dat ze de juiste dingen doen met alle informatie. Zij hebben en controleren op deze wijze de persoonlijke informatie en daarmee de macht over de informatie. Saillant aandachtspunt is dat dezelfde bedrijven de algoritmes bepalen van onze nieuwsgaring. Wij als gebruiker maken gebruik van de kanalen, waarbij wordt gestuurd op het informatiebeeld en waarmee we soms extra worden bevestigd in ons (vertrouwde) wereldbeeld. Door sommige ook wel de ‘informatie-bubbel’ van de algoritmes genoemd.

Technofobie en zorg om data is vaak voor de ‘aartsconservatieven’. De niet-innovatieve medemensen, die niet meer mee kunnen in onze moderne informatiemaatschappij. Wij rekenen ons niet tot conservatieven of digibeten, wij zijn eerder technofiel en hebben hart voor de digi-overheid. Data en informatie, intern en extern biedt een legio aan kansen en inzicht. Alleen ook wij hebben onze vragen en zorgen. Onze zorg betreft zeker niet de ontwikkelende techniek en verregaande digitalisering. Naar onze mening zijn de ontwikkelingen op data science en artificiële intelligence en vooral de toepassingen hiervan veelal positief. Waar wel een zorg ligt is de vraag naar misbruik van alle data. Wie kan er nu of straks mee aan de slag? Of wat wordt er in de toekomst gedaan met de voor de huidige doeleinden verzamelde gegevens? En met welke argumenten worden nu de (juiste) keuzes gemaakt qua opslag, analyse, gevolgtrekking (oorzaak-gevolg) et cetera? 

Een positieve ontwikkeling hierin is de Algemene Verordening Gegevensbescherming die de Wet bescherming persoonsgegevens vanaf 25 mei 2018 gaat vervangen, welke een privacy impact assessment (PIA) verplicht stelt in die gevallen waarbij het verwerken van persoonsgegevens mogelijk een privacyrisico vormt voor de betrokken burgers. Een extra middel om als organisatie een zorgvuldige afweging te maken omwille van de gebruiker. 

Naar aanleiding van de Circle en bovenstaande punten is duidelijk dat het beschikken over informatie veel macht met zich mee kan brengen. De vraag die daarbij direct naar boven komt is wie er de beschikking heeft over deze informatie. Wie trekt er aan het ‘informatie-touwtje’, nu en in de toekomst? 

In de Circle speelt Mae mee in de informatie-machtsstrijd en pakt zelf de touwtjes in handen op een Dreamfriday. De Circle heeft daarmee geen happy end, maar is wel een film die je aanzet tot denken over conformisme, onafhankelijkheid en het afdwalen van de mainstream. Het haalt de kijker even uit haar eigen comfortabele bubble. De Circle is daarmee een goede, niet-alledaagse Amerikaanse film.

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over onze activiteiten en meld je aan voor de nieuwsbrief.

Aanmelden