Aanpak Nederlandse Smart Cities

Grote verschillen in ambitie

Gepubliceerd op

Vragen?

Het lijkt wel of iedereen bezig is met Smart Cities en dat alles wat gemeenten doen met ICT meteen ook leidt tot een slimme overheid of een slimme samenleving. Veel organisaties houden zich bezig met het thema Smart Cities. PBLQ doet het vanuit een missie. Bijdragen aan een slimme en robuuste informatiesamenleving waarin overheid, burgers en bedrijven veilig informatie uitwisselen. Wij staan de overheid bij met onderzoek, strategie en kennis.

Geschreven door: Marcel Thaens

Vragen?

Passend hierbij is dat we willen begrijpen wat het Smart City gedachtengoed in Nederland betekent en hoe dit vorm en inhoud krijgt in de praktijk. Naar dit en nog veel meer hebben we daarom zelf een onderzoek uitgevoerd bij een groot aantal gemeenten van de G32 ((middel)grote steden in ons land). Op basis van gesprekken en het bestuderen van stukken hebben we een beeld geconstrueerd van de keuzes die gemeenten maken en de manier waarop ze omgaan met zaken die bepalend zijn voor het succes van de Smart City inspanningen.

Een onderdeel waar we naar hebben gekeken betreft de ambities van de gemeenten die bezig zijn met een Smart City aanpak. Wat we zien is dat de ambities tussen Nederlandse gemeenten enorm uiteenlopen. Sommige gemeenten stellen heel nadrukkelijk dat ze koploper willen zijn. Niet in Nederland, maar binnen de EU of zelfs wereldwijd. Dat zien we bijvoorbeeld terug bij steden als Amsterdam en Eindhoven. Vanuit de Brainport gedachte kent laatstgenoemde een rijke historie als het gaat om ICT ontwikkeling en toepassing. Andere steden zijn iets bescheidener en willen tot de koplopers binnen Nederland horen. Uit het onderzoek blijkt dat iedere stad wel zijn eigen redenen heeft om een bepaalde ambitie te koesteren. Is het niet vanwege een sterk geloof in de gedachte dat ICT de stad beter laat functioneren dan is het wel vanuit het oogpunt van city marketing of city branding. Wat belangrijk is, is dat de ambities congruent zijn met de aard en het karakter van de stad zelf. 

Intussen is er afgelopen jaar ook een gezamenlijke ambitie van Nederlandse steden ontwikkeld: de Nationale Smart City Strategie.

Erg interessant is dat we een paar steden tegenkwamen die vrij bescheiden zijn in hun ambitie. Niet in de zin dat ze geen ideeën hebben over hoe ze het functioneren van de stad beter maken met gebruikmaking van technologie. Nee, die ideeën hebben ze in de meeste gevallen zeker wel. Ze zijn bescheiden in het benoemen van hun activiteiten als ‘Smart City’ activiteiten. ‘Dat past niet bij ons’ of ze vinden het hanteren van die term te hoogdravend (‘onze burgers zouden het niet begrijpen als we roepen dat we een Smart City zijn’). Ze zijn wel degelijk druk bezig met allerlei soorten technologische innovaties, maar hebben het daar verder niet over. En dat vind ik mooi. Zij laten zich niet gek maken door het gebruik van labels en fancy termen, maar doen waar ze al heel lang mee bezig zijn: het vinden van oplossingen voor maatschappelijk relevante vraagstukken. Maar wel op een manier die bij de gemeente en haar inwoners past. 

Intussen is er afgelopen jaar ook een soort gezamenlijke ambitie van Nederlandse steden ontwikkeld (samen met bedrijven en wetenschap): de Nationale Smart City Strategie. Op zich is het erg mooi dat de steden de handen ineen hebben geslagen om samen aan te geven waar het heen moet. Wel zie je daarin veel eigen stokpaardjes van de gemeenten terug komen. Op zich is dat ook geen probleem want dat is hoe dit soort trajecten werken. De vraag is wel hoe de steden de gezamenlijke ambitie nu vasthouden en gaan realiseren. Het benoemen wat je wilt gaan doen is vaak makkelijker dan het daadwerkelijk realiseren. En die fase breekt nu aan. We weten WAT er moet gebeuren en nu is het tijd om ons druk te maken over het HOE. 

In ons onderzoek hebben we gekeken naar de interne aansturing van Smart City initiatieven binnen gemeenten, de mate van formalisatie ervan, de politieke betrokkenheid en de belangrijkste knelpunten waar gemeenten tegenaan lopen in het realiseren van hun ambities. Daarvan kunnen we vast het nodige leren in het handen en voeten geven van de HOE-vraag in het verder ontwikkelen van Smart Cities.

Blogreeks

Deze blog maakt onderdeel uit van een blogreeks in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 2018.

Is uw gemeente klaar voor de informatiesamenleving? Lees meer