Opschaling geen antwoord op complexiteit

Gepubliceerd op

Vragen?

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over onze activiteiten en meld je aan voor de nieuwsbrief.

Aanmelden

Eind november vorig jaar publiceerde het Centrum voor onderzoek naar de economie van lokale overheden (COELO) een onderzoek naar de baten van samenwerkingsverbanden van gemeenten. De resultaten waren onthutsend duidelijk: er gaat 8 miljard om in gemeentelijke samenwerking maar het levert nagenoeg geen enkele efficiency voordelen op. In hoeverre dit betere dienstverlening oplevert hebben de onderzoekers niet kunnen vaststellen. 

In 2010 publiceerde het COELO al over de kostenbesparing van gemeentelijke schaalvergroting en in 2014 over de doelmatigheidseffecten van herindeling van gemeenten. Ook hier waren de conclusies helder: schaalvergroting door gemeentelijke herindeling levert geen kostenbesparingen op en ook geen verbetering van het voorzieningenniveau. Zoals gebruikelijk maken de onderzoekers een aantal voorbehouden omdat sommige veronderstelde effecten niet meetbaar blijken te zijn. Het COELO baseert zijn laatste onderzoek echter op CBS data uit 2002 en 2013 dus daar waar zij conclusies trekken, mogen die als behoorlijk betrouwbaar worden geacht.

Zullen deze onderzoeken leiden tot een afname van gemeentelijke samenwerkingsverbanden en herindelingen?

Zullen deze onderzoeken leiden tot een afname van gemeentelijke samenwerkingsverbanden en herindelingen? Ik vrees van niet. Statische onderzoeken die de heilzame werking van methoden of managementpraktijken naar de prullenbak verwijzen, worden wel vaker genegeerd. Vermoedelijk staan de ‘kille’ data en de ervaringen van managers in de praktijk in zo schril contrast met elkaar dat dit niet leidt tot herziening van de aanpak. Nobelprijswinnaar Daniel Kahnemann vertelde in een college naar aanleiding van zijn boek “Thinking fast, and slow” hoe ook voor hem statische gegevens niet tot een verandering van methode leidde, ook al gaven de data daar alle aanleiding toe. Kahnemann was als jong psycholoog betrokken bij de selectie van kandidaat-officieren voor het Israëlische leger. En hoewel de selectiemethode hem een diep inzicht gaf in de persoonlijkheid van de kandidaten en hun geschiktheid als officier, bleek dit in de praktijk geen voorspellende waarde te hebben.

Johannes van Veen  -  adviseur bij PBLQ

Nieuwe gemeenteraden zouden zich dus moeten bezinnen op de vraag of schaalvergroting nu het passende antwoord is op de uitdagingen van de gemeente.

Als adviseur bij overheidsorganisaties zie ik een rotsvast geloof in de noodzaak tot schaalvergroting. Dit is vaak het antwoord op de complexiteit van de vraagstukken waarmee overheden zich geconfronteerd zien. Of dit nu gaat om de uitvoering van dienstverlening aan burgers en bedrijven of om de (interne) ICT-dienstverlening, de complexiteit blijft groeien. Maar schaalvergroting leidt doorgaans ook tot meer complexiteit. Bij de vorming van Shared Service Centra voor ICT, bijvoorbeeld, blijkt er een aanzienlijke verhoging van de professionaliteit nodig te zijn om de verschillende soorten klanten die een Shared Service Centrum heeft naar behoren te kunnen bedienen. Daar zijn aanzienlijke inspanningen over een aanzienlijke periode voor vereist.

Nieuwe gemeenteraden zouden zich dus moeten bezinnen op de vraag of schaalvergroting nu het passende antwoord is op de uitdagingen van de gemeente. Misschien is investeren in de kwaliteit van de huidige organisatie een verstandiger strategie. Dat kan op allerlei manieren, zowel in de sfeer van arbeidsvoorwaarden en de selectie van nieuw personeel als door het investeren in opleiding, en vooral versterking van de aansturing en governance van de organisatie.

Blogreeks

Deze blog maakt onderdeel uit van een blogreeks in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 2018.

Is uw gemeente klaar voor de informatiesamenleving? Lees meer

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over onze activiteiten en meld je aan voor de nieuwsbrief.

Aanmelden