Wat doe je met een olifant?

Gepubliceerd op

Vragen?

Je ziet er als een berg tegenop, of je hakt ‘m in mootjes. 2021 wordt een spannend jaar voor iedereen die werkzaam is in het gemeentelijk ruimtelijk domein. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet als een belangrijke stelselwijziging, die naast gemeenten ook provincies, waterschappen, de rijksoverheid, omgevingsdiensten, veiligheidsregio’s, softwareleveranciers, adviesbureaus en niet te vergeten burgers en bedrijven raakt.

Vragen?

En omdat er nog zo’n anderhalf jaar is te gaan, is het voelbaar dat de spanning begint op te lopen. Voor de een is “de grootste stelselwijziging sinds de komst van de Grondwet ”(1) een uitdagende klus, en voor een ander een vervelende hobbel die genomen moet worden. Afhankelijk van ambitie en perspectief betekent het voor iedereen wat anders. 

Digitaal stelsel

Met de Omgevingswet komt een digitaal stelsel. Een landelijke voorziening die alle betrokkenen ondersteunt met de invoering van de wet. Het Digitaal stelsel Omgevingswet (DSO-LV) is nog in ontwikkeling, net zo goed als dat de wet, werkprocedures, instructies etc. ook nog niet 100% klaar zijn. Is dat erg? Vaak zal het antwoord ‘ja’ zijn, want als alle voorbereidingen klaar zijn, dan heb je rustig de tijd om je eigen informatievoorziening in te regelen. Dat is wel zo fijn. We weten echter uit ervaring dat het niet altijd zo werkt. De voorgaande stelselwijziging, in het sociaal domein, leek voor sommigen ook als een verrassing te komen, terwijl er jaren aan voorbereiding aan voorafging. Een lange voorbereidingstijd is dus niet een garantie voor een probleemloze invoering.

Ook in het geval van de Omgevingswet en het DSO is er ruim de tijd genomen om alles voor te bereiden. DSO-LV is inmiddels negen kwartalen in ontwikkeling: er worden praktijkproeven met o.a.  gemeenten uitgevoerd, er is werkende software en er is berichtenverkeer tussen organisaties getest. Is iedereen blij met DSO-LV? Met honderden gebruikers is dat vast niet zo (2). Wordt het nog een hele uitdaging? Jazeker! Is het spannend? Heel erg, maar ook leuk!

De olifant

Wat we niet zouden moeten doen is de negatieve emotie (het is zo ingewikkeld, we weten of snappen niet wat we moeten doen, we hebben meer tijd nodig) de vrije loop laten en gaan vragen om uitstel van de wet. Laten we de emotionele olifant (3) in een slechte bui niet zijn eigen pad laten kiezen, maar zelf de regie houden: het te volgen pad is best goed te bepalen en als de bestuurder zijn handen ferm aan de teugels houdt en de positieve energie van de olifant benut, dan moet het lukken. Of het een succesvolle implementatie bij gemeenten wordt hangt af van de ambitie: succes zit ‘m in focus aanbrengen, ruimte creëren en een flexibele, maar doelgerichte aanpak.

Keuzes maken

Hoe bestuur je die olifant? Door keuzes te maken, zoals:

Wat is het wettelijk minimum? Weliswaar geen keuze, dit is wat een gemeente ten minste moet doen: een vergunningaanvraag of -melding via een zgn. STAM-bericht ontvangen, de vergunning na een integrale afweging binnen 8 weken verlenen. Daarnaast helpt het om kennis te nemen van alle handreikingen en informatie die de VNG ontwikkelt (4).

Wat zijn de eigen ambities als het gaat om de Omgevingswet en wat moet je dan voor 2021 regelen? Hierbij staan twee vragen centraal in het model van de VNG, waarna de vertaling naar de informatievoorziening gemaakt kan worden:

  • Wil je de Omgevingswet aangrijpen als kans om de gemeentelijke werkwijze en beleidskaders geheel te vernieuwen of ga je liever uit van de huidige werkwijze en beleidskaders?
  • Wil je, je vooral richten op de externe opgaven en actoren in het fysieke domein of ligt de focus in eerste instantie op de eigen organisatie?

Wat wil een gemeente zelf met de dienstverlening? Gemeenten experimenteren nu al met het afgeven van flitsvergunningen of met nieuwe vormen van participatie. Uiteraard willen zij dat niet weggooien, dus bedenk hoe je dit kunt combineren met de Omgevingswet en de mogelijkheden die het DSO-LV biedt.

Wanneer wil de gemeente beginnen met het objectgericht vastleggen van regels en het maken van vragenbomen? Pas als begonnen wordt met het Omgevingsplan, of al eerder. Misschien is dit ook al nodig als de bruidsschat met rijksregels aan gemeenten wordt overgedragen.

Zijn er andere zaken die opgepakt moeten worden? Bijvoorbeeld het investeren in goed data management en het verder op orde brengen van de basisregistraties en geodata, beter benutten van de mogelijkheden van GIS of  de invoering van de Omgevingswet gebruiken om zaakgericht werken verder in te richten.

En voor nog meer zaken is het belangrijk keuzes te maken en dus de uitdaging aan te gaan om de invoering van de Omgevingswet te zien als een goede ontwikkeling en een kans voor de gemeente! Er is zat te doen!

Blogreeks Omgevingswet

PBLQ is als Verbinder in de Informatiesamenleving intensief betrokken bij vele aspecten van de Omgevingswet. De komende maanden zullen we u met deze blogreeks een hopelijk verfrissende kijk op enkele met de Omgevingswet samenhangende aspecten geven. Zodat u zich zonder paniek of stress kunt voorbereiden en bewust kunt kiezen voor wat het beste bij uw gemeente past. Samen stippelen we het pad uit en houden we de olifant op koers.

Volg hier de Blogreeks